Plaats: Barendrecht
Kerk: Gereformeerde Gemeente
Voorlezer: ouderling E. Kempeneers
Tijd: 12 februari 2017 10.00u

Gelezen: Zacharia 5

Zondag 37 van de Heidelbergse Catechismus

Vraag 101

Maar mag men ook Godzaliglijk bij den naam Gods een eedzweren?
Ja, als het de Overheid van haar overdanen, of anderszins ook denood vordert, om trouw en waarheid daardoor te bevestigen, en dat tot Gods eeren des naasten heil; want zulk eedzweren is in Gods Woord gegrond , en daaromook van de heiligen in het Oude en Nieuwe Testament recht gebruikt geweest.

Vraag 102

Mag men ook bij de heiligen, of bij enige andereschepselen, een eed zweren?
Neen; want een rechten eed zweren is God aanroepen, dat Hij, alsdie alleen het hart kent, der waarheid getuigenis wil geven, en mij straffe,indien ik valselijk zweer ; welke eer aan geen schepsel toebehoort.

Hoofdlijnen van de predikatie:
1 Wat de Heere eist
2 Een verkeerd gebruik
3 Een goed gebruik

Psalm 15 vs 1, 2, 4

Vers 1
Wie zal verkeren, grote God,
In Uwe tent? Wien zult Gij kronen
Met zulk een onwaardeerbaar lot,
Dat hij, bij 't heuglijkst gunstgenot
Uw heilig Sion moog' bewonen
Vers 2
Die in zijn wandel zich oprecht
En wars betoont van valse streken;
Zijn aandacht aan Uw wetten hecht;
Zich op de deugd met ijver legt,
En waarheid met zijn hart blijft spreken.

Vers 4
Wiens oog verworpenen veracht,
Maar hen eerbiedigt, die God vrezen;
Die zich voor roek'loos zweren wacht,
Doch 't geen hij zweert, getrouw betracht,
Al zou 't hem ook tot schade wezen.

Psalm 111 vers 2

Des HEEREN werken zijn zeer groot;
Wie ooit daarin zijn lust genoot,
Doorzoekt die ijv'rig en bestendig;
Zijn doen is enkel majesteit,
Aanbiddelijke heerlijkheid,
En Zijn gerechtigheid onendig.
Psalm 138 vs 1

Tien geboden des Heeren 1, 4
Vers 1
Mijn ziel, herdenk met heilig beven,
Hoe God, met majesteit bekleed,
Zijn wet op Horeb heeft gegeven,
Waar Hij deez' woorden horen deed:
Vers 4
Misbruikt geenszins den naam des HEEREN;
Zweert nimmer enen valsen eed;
Want hun, die Zijnen naam onteren,
Is Zijn getergde wraak gereed.''

Als het gaan om
- geloofsbelijdenis

- ja woord bij huwelijk

- ja woord bij dopen van kinderen

staan we allemaal schuldig voor de Allerhoogste. Want wie kan volmaakt aan de eed die afgelegd voldoen?

Psalm 26
Vers 2
Beproef vrij, van omhoog,
Mijn hart, dat voor Uw oog,
Alwetende, steeds open lag.
Doorzoek mij; toets mijn gangen;
Doorgrond al mijn verlangen;
En stel mijn oogmerk in den dag.

We zijn onwaarachtig. We hebben een masker op tegenover onze naaste.
Laat ons gebed zijn:
Psalm 139
Vers 14
Doorgrond m', en ken mijn hart, o HEER;
Is 't geen ik denk niet tot Uw eer?
Beproef m', en zie, of mijn gemoed
Iets kwaads, iets onbehoorlijks voed';
En doe mij toch met vaste schreden
Den weg ter zaligheid betreden.

De eed is moet gezien worden als een gebed tot de almachtige Heere (JWHW, IK BEN DIE IK BEN) die in de hemel is. Die alles geschapen heeft en dagelijks voor ons zorgt.

Hebreen 13
8 Jezus Christus is gisteren en heden9 dezelfde en in der eeuwigheid.

2 Korinthe 1
17 Als ik dan dit voorgenomen heb, heb ik ook lichtvaardigheid gebruikt? Of neem ik het naar het vlees35 voor, hetgeen ik voorneem, opdat bij mij zou wezen, ja, ja, en36 neen, neen?
18 Doch God is getrouw, dat ons woord,38 hetwelk tot u is geschied, niet is geweest ja en neen.39
19 Want de Zoon van God, Jezus Christus, Die onder u door ons is gepredikt, namelijk door mij, en Silvanus, en Timotheus, was niet ja en neen,40 maar is geweest ja in Hem.41
20 Want zovele beloften Gods als er zijn, die zijn in Hem ja, en zijn in Hem amen, Gode tot heerlijkheid door ons.43
 41)    in Hem.
    Namelijk God. Want gelijk hij Hem den Zoon Gods genaamd had, zo betuigt hij ook dat Christus is Ja, dat is, standvastigheid en waarheid in God of in Gods beloften, die enkel waarheid en vastheid zijn, gelijk in 2 Cor. 1:20 verklaard wordt.
42)    in Hem ja en zijn
    Namelijk in Christus Jezus. Want gelijk Christus altijd dezelfde is in Gods beloften, die onveranderlijk zijn, alzo zijn alle beloften Gods van onze zaligheid Ja, dat is waarheid, en Amen, dat is gewisheid en vastigheid, in Christus, omdat God in het Nieuwe Verbond gene beloften der zaligheid doet noch volbrengt dan in Christus en door Christus. Zie Joh. 14:6; Hand. 4:12; Ef. 1:3, enz.

2 Korinthe 1
21 Maar Die ons met u bevestigt44 in Christus,45 en Die ons gezalfd heeft,46 is God;
45)    in Christus,
    Dat is, om de vrucht en kracht van alle beloften Gods te zoeken in Christus en door de gemeenschap met Christus.

Paulus doet een eed:
2 Korinthe 1 
23 Doch ik aanroepe God tot een Getuige over mijn ziel, dat ik, om u te sparen50, nog te Korinthe niet ben gekomen.

God zelf doet een eed in Deuteronomium 32:
39 Ziet nu, dat Ik, Ik Die ben, en geen God met Mij, Ik dood en maak levend; Ik versla en Ik heel;80 en er is niemand, die uit Mijn hand redt!
40 Want Ik zal Mijn hand81 naar den hemel opheffen, en Ik zal zeggen: Ik leef in eeuwigheid!82
81)    Ik zal Mijn hand
    Dat is, Ik zal zweren. God spreekt alzo menselijkerwijze. Deze manier van doen was in het eedzweren gebruikelijk. Zie Gen. 14:22.
82)    Ik leef in eeuwigheid!
    Zwerende bij mijzelven. Zie Hebr. 6:13.

En in Hebreen 6
13 Want als God aan Abraham35 de belofte deed,36 dewijl Hij bij niemand, die meerder was, had te zweren, zo zwoer Hij bij Zichzelven,
14 Zeggende: Waarlijk,37 zegenende zal Ik u zegenen,38 en vermenigvuldigende zal Ik u vermenigvuldigen.

God zweert bij zichzelf omdat Hij bij geen hogere macht kan zweren.

Jozef heeft zijn vader gezworen:
Genesis 50
5 Mijn vader heeft mij doen zweren, zeggende: Zie, ik sterf;9 in mijn graf, dat ik mij in10 het land Kanaan gegraven heb, daar zult gij mij begraven! Nu dan, laat mij toch optrekken, dat ik mijn vader begrave, dan zal ik wederkomen.

In de bijbel komen we vaak tegen:
Zo waarachtig als de Heere leeft.
of:
Ezechiel 20
3 Zo waarachtig als Ik leef,5 zo Ik van u gevraagd worde, spreekt de Heere HEERE.
1 Samuel 20 vs 13
Alzo doe de HEERE aan Jonathan, en alzo doe Hij daartoe!

In de Heidelbergse Catechismus wordt veel aandacht besteed aan de eed omdat de Catechismus geschreven is in de tijd van de Wederdopers. https://nl.wikipedia.org/wiki/Anabaptisme

In Nederland wordt de eed afgelegd met de woorden: "Ik zweer dat ik..." of "Zweert u dat u...". De beëdigde bekrachtigt ten slotte de eed door het opsteken van de twee voorste vingers van de rechterhand waarbij hij zegt: "Zo waarlijk helpe mij God almachtig".

Bij de gratie Gods of bij der gratiën Gods is sinds de Middeleeuwen de gangbare formule in officiële documenten, zoals oorkonden en besluiten, waarmee gezegd werd of wordt dat de ondertekenaar de waardigheid van machthebber aan Gods genade (Latijn: gratia) te danken heeft.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Eed